Groeve De Putberg


Spaarnwoude


Net ten oosten van Haarlem ligt de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude. Op de kaart is een scherpe overgang te zien tussen stad en platteland. Als we rijden op de Lage Dijk, bij punt 1 op de kaart, zien we in het oosten Spaarnwoude liggen.

> Lees meer

Groeve De Putberg

27 april 2012

Een week Limburg met elke dag tripjes levert weer een schat aan afbeeldingen en informatie op. Leuke stenen voor het onderdeel gesteententuinen en diverse geologische monumenten voor het onderdeel aardkundige monumenten.

In de omgeving van Ubachsberg is op aardkundig gebied veel te zien. Diverse lopen van de Maas hebben het landschap op een boeiende manier gemodelleerd. Dit keer echter lag voor mij de aandacht meer op de geologie in plaats van de geomorfologie. In de gids Bodemschatten van Zuid-Limburg van Werner Felder en Peter Bosch staat bij een van de wandelingen de Putberg genoemd en beschreven. We lopen de route van de gele en blauwe bolletjes op de onderstaande kaart en wel het gedeelte langs de bosrand.




Kaart van de omgeving van de Putberg

In beeld is de Daelsweg die links in de richting van Ubachsberg gaat. Kijkend naar de overkant zien we in de dalwand iets dat moeilijk herkenbaar is.




Dalwand aan de overzijde van de Daelsweg

Met de telelens blijkt dat het een dubbele kalkoven is. Al die kalkovens in deze streek zijn al jaren buiten gebruik en hebben veelal een nieuwe functie gekregen als opslagplaats voor allerlei materiaal.




Tweede gebruik van kalkovens

De groeve Putberg is eenvoudig te vinden langs het pad. Dat er iets bijzonders te zien is voor de wandelaar wordt nog eens benadrukt door een informatiepaneel.




De groeve Putberg

Op het informatiepaneel wordt in tekst en beeld de situatie in de groeve toegelicht. De tekst op het paneel luidt als volgt: Geologisch monument Groeve Putberg

In de Romeinse tijd werd de harde Kunrader kalksteen veelal als bouwsteen gebruikt. Het afval dat ontstond bij het bekappen van de harde bouwstenen werd in zogenoemde schachtovens gebrand en verwerkt tot metsel- en pleisterkalk. De zachte lagen werden gebruikt voor het bemesten (mergelen) van akkers en weilanden. Enkele kalksteengroeven in deze omgeving zijn tot 1965 in gebruik geweest. In de dorpen rond deze groeven zien we veel huizen en boerderijen die uit deze Kunrader kalksteen gebouwd zijn.





Het informatiepaneel

Vervolg informatiepaneel:
In het Boven-Krijt (80 tot 65 miljoen jaar geleden) was heel Zuid-Limburg overstroomd door een Krijtzee. In deze tropische zee leefden veel planten en dieren die nu uitgestorven zijn. De hier ontsloten Maastrichtse Kalksteen is bijna geheel opgebouwd uit skeletten van kleine planten en dieren die het plankton vormden. Het plankton diende als voedsel voor een groot aantal diersoorten waaronder schelpdieren, kreeften, sponsen, koralen en vele soorten vissen. Ook reuzenschildpadden en de meer dan 10 meter lange Mosasaurus leefden in deze zee.


In de tekening is ook te zien dat aan de onderzijde en bovenzijde erosiemateriaal staat aangegeven.




De groevewand

In de onderstaande afbeelding is goed te zien dat boven de helling met erosiemateriaal harde kalkbanken zichtbaar zijn. Daarboven zijn eventuele harde banken moeilijk of niet herkenbaar.




Harde kalkbalken onderin de groeve

Detail van de groevewand.




Detail van de groevewand

Hier een gerestaureerde dubbele kalkoven. Voor het gebruik daarvan zie de hierboven geciteerde tekst van het informatiepaneel.




Gerestaureerde kalkovens

Bronnen:
Afbeeldingen:
BOHOteam
Literatuur: Felder, W., 2003. Bodemschatten van Zuid-Limburg. Uitgave: VVV Zuid-Limburg, Natuurhistorisch Museum Maastricht en stichting IKL.


Mijzen


De provincie Noord Holland heeft op 29 november 2007 haar 9e aardkundige monument benoemd. Dit keer was de polder Mijzen aan de beurt. Een indruk van de landschappelijke ligging van de polder Mijzen krijgen we door de eerste 2 geomorfologische kaartjes. De eerste kaart toont een doorsnede door de provincie Noord Holland. Van links naar rechts zien we de recent gevormde jonge duinen (gele kleuren) langs de kust. Meer het binnenland in ligt van noord nar zuid een hele rij steden. Dat is niet toevallig. Veelal zijn de oude kernen ontstaan op de oude strandwallen (lichtgele kleur) die duizenden jaren geleden (vanaf ca . 4300 v. C.) onze kust markeerden. Veel is daar niet van te zien op de kaart, omdat ze onder de bebouwing liggen. Meer naar het oosten lagen in die tijd zeekleiafzettingen aan het oppervlak. Daarop vormde zich in de loop der tijd dikke veenpakketten.

We zin daar nu een afwisseling van blauwe en paarse kleuren op de geomorfologische kaart. De lichtblauwe kleur (letter A) geeft een ‘vlakte van zee- of meerbodemafzettingen’ weer. Hier lag ooit ook een moerassig veengebied. Het veen is echter in de Middeleeuwen plaatselijk weggegraven en door erosie zijn natuurlijke watergangen vergroot tot imposante meren. Deze meren zijn in de 17e eeuw drooggelegd. Op de linkerkant van de foto ligt de Schermer, die in 1635 is drooggelegd. Rechtsonder ligt de Beemster. In het midden ligt Schermerhorn, met in het noorden Polder Mijzen (B) en in het zuiden de Eilandspolder (C). De polder Mijzen staat op de Geomorfologische kaart aangegeven als een ontgonnen veenvlakte. Het is een agrarisch gebied met hoge waterstanden en brede sloten. In de Eilandspolder staan op de geomorfologische kaart zogenoemde petgaten aangegeven. Het veen is hier uitgebaggerd en op de legakkers te drogen gelegd, waarna het uiteindelijk als turf opgestookt kon worden.

> Lees meer