Orgelpijpen in de Julianagroeve


Peelrandbreuk


De onderstaande geologische kaart geeft met een oranje kleur een duidelijk begrensde, van zuidoost naar noordwest lopende, zone aan. Dit is de Roerdalslenk die in de laatste honderdduizend jaar is opgevuld met beekafzettingen en dekzanden. Zowel in het westen als in het oosten komen deze afzettingen slechts plaatselijk en veel minder dik voor. De Peelrandbreuk vormt hier de opmerkelijk rechte grens tussen de Roerdalslenk en de Peelhorst.
Onderzoek heeft uitgewezen dat de daling van de slenk niet schoksgewijs plaatsvindt, bijvoorbeeld bij aardbevingen (Uden, 1932; Roermond, 1992). De daling vindt namelijk heel geleidelijk plaats met een snelheid van circa een centimeter per eeuw. Dat lijkt te verwaarlozen, maar we moeten niet vergeten dat we met geologie te maken hebben en niet met leeftijden van mensen. Als gedurende het kwartair een daling van een cm per eeuw plaatsvindt, dan resulteert dat uiteindelijk in een hoogteverschil van meer dan 200 meter. Zoals gezegd heeft extra sedimentatie door rivieren, beken en de wind de daling nagenoeg bijgehouden en heeft de argeloze passant hier niet in de gaten wat voor bijzondere geologische processen hier gespeeld hebben. Hooguit zal hij zich verbazen over het roestige water dat hier voorkomt.

> Lees meer

Orgelpijpen in de Julianagroeve

6 mei 2012

In de omgeving van Cadier en Keer liggen diverse, in aardkundig opzicht, interessante groeves. Enkele groeves zijn toegankelijk of men kan in ieder geval de bijzondere kenmerken zien. Ook geeft een informatiepaneel de broodnodige toelichting. Het is immers zoveel plezieriger als je ook een beetje kunt begrijpen wat je ziet. Dichtbij ligt de Koeberg-groeve (boven) maar we gaan nu kijken bij de Juliana- ook wel genoemd Schiepersberggroeve (rechts).




Ligging Julianagroeve (rechts) en de groeve Koeberg (boven)

Zicht op de Julianagroeve met een informatiepaneel. Er staat weliswaar een hek omheen, maar je hebt een prachtig zicht op een mooie kalkwand met een hele serie orgelpijpen.

Op het informatiepaneel staat vermeld dat in het Boven-Krijt (80 tot 65 miljoen jaar geleden) Zuid-Limburg overstroomd was door een zee. Ontelbare kalkskeletjes van afgestorven plankton hebben hier een dik kalkpakket gevormd.




Zicht op de groeve

De kalksteen behoort tot de Formatie van Maastricht. Ook ligt hier als onderdeel van de Formatie van Maastricht de typelocatie van het laagpakket van Schiepersberg. In die zin is het niet alleen een fotogenieke, maar ook een belangrijke groeve.




Het informatiepaneel

Een prachtig plaatje. In de kalksteen is op door scheuren verzwakte plekken de kalksteen opgelost. In de langwerpige oplossingsgaten is de bovengrond weggezakt. Die bovengrond bestaat voornamelijk uit erosiemateriaal, fluviatiele afzettingen van de Maas en eventueel wat windafzettingen (loess).




Een heel orgel

Ik kan me voorstellen dat we hier een horizont tussen twee kalkpakketten binnen de Formatie van Maastricht zien, maar zeker weten doe ik het niet.




Mogelijk een horizont binnen de kalkpakketten

Roestige grindafzetting en erosiemateriaal in een orgelpijp.




Orgelpijp

Het is meer van hetzelfde, maar het blijven mooie plaatjes van die orgelpijpen. De komende plaatjes zijn details van deze overzichtsfoto.




Orgelpijp

Dit is een detail (linksonder) van de vorige foto.




Detail van vorige foto

En hier is op een smalle nog opgevulde orgelpijp ingezoomd (detail van midden boven).




Een andere detail: een nog opgevulde smalle orgelpijp

De Julianagroeve loopt nog een stuk door. Omdat het gebied eigenlijk afgesloten is beperk ik me hier tot deze impressie van de achterwand.




Achterwand van de Julianagroeve

Bronnen:
Afbeeldingen:
BOHOteam
Literatuur: Felder, W., 2003. Bodemschatten van Zuid-Limburg. Uitgave: VVV Zuid-Limburg, Natuurhistorisch Museum Maastricht en stichting IKL.


De Dommel dl 1




We starten met een bezoek aan De Dommel. De provincie heeft hier een aardkundig monument benoemd, waarvan een paneel staat aan de Bobbenagelse weg in Sint-Oedenrode. Hoewel de provincie Utrecht ook veel dekzandgebieden heeft en bijvoorbeeld in de Gelderse Vallei de combinatie met beken algemeen is, valt het op bovenstaand kaartje gelijk op dat de door kanalisatie afgeneden meanderende beeklopen hier in deze omgeving in ruime mate bewaard zijn gebleven.

Op weg naar het paneel treffen we al een mooi uitzicht op een dekzandrug. Op de diverse kaartjes in dit webverhaal is deze locatie aangegeven door het getal 1. Vanaf dat punt kijken we in noordwestelijke richting naar een dekzandrug.



Deze geomorfologische kaart van Alterra (WUR) geeft de vormen aan het aardoppervlak weer. De groenige kleuren geven de beekdalbodem (code 2R7) aan, waarin soms wat veen is gelegen (code 1R4). De oude beddingen in de dalbodem zijn veelal nog watervoerend en op deze kaart aan de kronkelige blauwe waterpartijen herkenbaar. De beekdalbodem wordt aan weerszijden begrensd door dekzandvlakten (code 2M13) die soms door overstromingswater verspoeld zijn (code 2M10). Markant rijzen dekzandruggen (code 3K14 en 4K14) naast de beekdalbodem in de wat lager gelegen vlakkere dekzandgebieden op, zoals bijvoorbeeld op het vorige plaatje te zien was.

> Lees meer